ΚΠΕΕ ΚΠΕΕ
Οργάνωση των εξουσιών & αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο


Α. Το πλαίσιο της συζήτησης
Β. Προτάσεις (και αντίλογος)
  1. Προκαθορισμένη κυβερνητική/κοινοβουλευτική θητεία;
  2. Εποικοδομητική πρόταση δυσπιστίας;
  3. Πενταετής κοινοβουλευτική περίοδος;
  4. Πρόωρες εκλογές για το υπόλοιπο της κοινοβουλευτικής περιόδου;
  5. Διάλυση της Βουλής λόγω αδυναμίας εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας;
  6. Εκλογικό σύστημα
  7. Αριθμός βουλευτών
  8. Θέσπιση δύο θητειών κατ’ ανώτατο όριο για κάθε αιρετό αξίωμα
  9. Απόλυτο ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και βουλευτικών καθηκόντων;
  10. Μέγεθος κυβερνήσεων
  1. Νομοθετική πρωτοβουλία
  2. Συνταγματικό Δικαστήριο
  3. Ευθύνη υπουργών, βουλευτική ασυλία
  4. Προεδρικές εξουσίες
  5. Προεδρικό σύστημα στην Ελλάδα;
  6. Δεύτερο νομοθετικό σώμα (Γερουσία);
  7. Δικαστική εξουσία
  8. Ελεγκτικό Συνέδριο
  9. Ανεξάρτητες αρχές
  10. Δημόσια οικονομικά
Β-1. Προκαθορισμένη κυβερνητική/κοινοβουλευτική θητεία;

Ως προς τα κριτήρια που πρέπει να διέπουν την οργάνωση της εκτελεστικής εξουσίας και τη σχέση της με τη νομοθετική, υποστηρίζεται έντονα η άποψη ότι είναι ανάγκη η χώρα να κυβερνάται για επαρκές χρονικό διάστημα - δημοκρατικά μεν, σταθερά και αποτελεσματικά δε. Κατά την άποψη αυτή, το βασικό ζητούμενο της θεσμικής οργάνωσης της εκτελεστικής εξουσίας είναι η αποφυγή της πολιτικής αβεβαιότητας, η οποία υπονομεύει την κυβερνητική αποτελεσματικότητα και διαταράσσει την οικονομική δραστηριότητα. Ως εκ τούτου, προέχει η ανάδειξη σταθερών κυβερνήσεων, η επιβίωση των οποίων να μην εξαρτάται από έναν ή λίγους βουλευτές. Επίσης, δεν πρέπει η αντιπολίτευση να είναι σε θέση να δημιουργεί κλίμα πολιτικής αστάθειας, ζητώντας εκλογές ανά πάσα στιγμή. Αντιστρόφως, δεν πρέπει ούτε η κυβέρνηση να είναι σε θέση να προσφεύγει οπορτουνιστικά σε πρόωρες εκλογές, επικαλούμενη προσχηματικά «εθνικούς λόγους». Συμπολίτευση και αντιπολίτευση οφείλουν να ασκούν τον θεσμικό τους ρόλο για προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα και οι εκλογές να γίνονται σε τακτούς χρόνους. Εξάλλου, είναι πιθανόν η προκαθορισμένη θητεία να επιδρά βελτιωτικά στην απόδοση μιας κυβέρνησης, ιδίως εάν η εκτελεστική εξουσία απαρτίζεται από εξωκοινοβουλευτικά στελέχη. Εν πάση περιπτώσει, η άποψη αυτή υποστηρίζει ότι η λαϊκή εντολή δίνεται για μια πλήρη θητεία, για όλα τα θέματα και για όλες τις περιστάσεις, γνωστές ή αναφυόμενες για πρώτη φορά.

Η αντίθετη άποψη τονίζει ότι η θεσμική κατοχύρωση σταθερής κυβερνητικής θητείας, χωρίς δυνατότητα κοινοβουλευτικής ανατροπής της κυβέρνησης, δεν είναι συμβατή με την αρχή του συνεχούς ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας και καθιστά ανέφικτη την αλλαγή πολιτικής πορείας, ακόμη και σε περιστάσεις όπου η κυβερνητική εξουσία ασκείται κατά προδήλως κακό ή ανεδαφικό τρόπο. Για παράδειγμα, η ύπαρξη αυστηρά προσδιορισμένης κυβερνητικής θητείας θα οδηγούσε σε διαιώνιση στην εξουσία μια κυβέρνησης που ασκεί το έργο της κατά τρόπο προδήλως αντίθετο προς τις προεκλογικές προκηρύξεις, ή άκρως ανεύθυνο και επικίνδυνο για τα εθνικά συμφέροντα. Γενικότερα, η αυστηρά προσδιορισμένη κυβερνητική θητεία αφαιρεί ένα στοιχείο εξισορρόπησης από το σύστημα, ιδίως σε περιστάσεις όπου η κυβέρνηση έχει χάσει την πολιτική της νομιμοποίηση ή βρίσκεται σε προφανή δυσαρμονία με το αίσθημα των ψηφοφόρων.

Ας σημειωθεί σχετικά ότι σύστημα προκαθορισμένης κοινοβουλευτικής θητείας εισήχθη προσφάτως στο Ηνωμένο Βασίλειο (Fixed-term Parliaments Act 2011), όπου όμως η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα είναι δυνατή (α) εάν η κυβέρνηση απολέσει την εμπιστοσύνη της Βουλής των Κοινοτήτων και δεν προκύψει άλλη κυβέρνηση με δεδηλωμένη εντός 14 ημερών, καθώς και (β) εάν η Βουλή των Κοινοτήτων εγκρίνει την πρόωρη διάλυσή της με πλειοψηφία 2/3 των μελών της. Στην πράξη, μεταφραζόμενη στα καθ’ ημάς, η νέα αγγλική ρύθμιση θα ισοδυναμούσε με κατάργηση της διάταξης του άρθρου 41, παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος, που προβλέπει διάλυση της Βουλής με πρόταση της κυβέρνησης, με στόχο την ανανέωση της λαϊκής εντολής προκειμένου να αντιμετωπισθεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Έχει κατ’ επανάληψη παρατηρηθεί καταχρηστική προσφυγή στη διάταξη αυτή, δια της επικλήσεως προσχηματικών «εθνικών θεμάτων», προκειμένου οι κυβερνήσεις να αποκτήσουν τακτικό εκλογικό πλεονέκτημα. Εν τούτοις, δεν αποκλείεται η προσφυγή με πρωτοβουλία της κυβερνήσεως στη λαϊκή ετυμηγορία να δικαιολογείται πολιτικά από σημαντικές νέες περιστάσεις, ως προς τις οποίες δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η κυβέρνηση διαθέτει κάποια λαϊκή εντολή (π.χ., περιστάσεις οικονομικής ή εθνικής κρίσης, που δημιουργούν νέα διακυβεύματα και νέες διαχωριστικές γραμμές, ως προς τις οποίες ο λαός ουδέποτε είχε τοποθετηθεί, έτσι ώστε η μη προσφυγή σε εκλογές να δημιουργεί αίσθημα απώλειας νομιμοποίησης της κυβέρνησης).

* Προσθέστε το σχόλιό σας:
Email:

δεν πρόκειται να δημοσιευτεί

* Όνομα:
This Is CAPTCHA Image 
Αντιγράψτε τον αριθμό * :

Πρέπει να πληκτρολογήσετε τον κωδικό που βρίσκεται στην εικόνα!



* υποχρεωτικά στοιχεία

On Line Ψηφοφορία

think tanks
Πιστεύετε ότι τα "think tanks" πρέπει να ασχολούνται με ζητήματα ιδεολογίας ή εφηρμοσμένης πολιτικής;