ΚΠΕΕ ΚΠΕΕ
Οργάνωση των εξουσιών & αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο


Κείμενα

Πέρα από πρόσωπα, ανάγκη πολιτικής (25-11-09)

Του Άρη Σπηλιωτόπουλου
Βουλευτή Ν.Δ. Το κείμενο αποτελεί ομιλία στην δημόσια εκδήλωση με θέμα " Πέρα από πρόσωπα, ανάγκη πολιτικής" στο πλαίσιο του κύκλου "οι προκλήσεις της πολιτικής σε καιρό κρίσης" 

Κυρίες και κύριοι,

Να συγχαρώ κατ’ αρχήν την πρωτοβουλία του ΚΠΕΕ για την διενέργεια αυτής της συζήτησης με ένα τόσο καίριο θέμα ιδίως σε αυτή την περίοδο. Μια περίοδο όπου στην πολιτική και στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης κυριαρχούν τα πρόσωπα και όχι αυτά που τα πρόσωπα λένε. Δεν μας ενδιαφέρει, δηλαδή, τι λέει κάποιος, αλλά ποιος είναι αυτός που τα λέει. Και αυτόματα, τα όσα λέει,
χαρακτηρίζονται καλά ή «κακά», σωστά ή «λάθος», ανάλογα με την φόρτιση που φέρει ο πομπός του μηνύματος. Άρα το ίδιο το μήνυμα, μπαίνει αυτόματα σε δεύτερη μοίρα. Όμως, αυτό είναι και το κύριο λάθος που συμβαίνει συχνά στην πολιτική ζωή της χώρας μας. Αναζητούμε την δυναμική των προσώπων και όχι των προτάσεων. Και για να σας δώσω ένα γλαφυρό παράδειγμα, σας θυμίζω ότι κάθε φορά που ένας Πρωθυπουργός αποφασίσει ανασχηματισμό, όλη η παραφιλολογία γυρίζει γύρω από τα πρόσωπα. Μας ενδιαφέρει περισσότερο ποιος θα πάει σε ποιο Υπουργείο και όχι τι πολιτική θα ακολουθήσει στο Υπουργείο που θα πάει.

Κυρίες και κύριοι,

Ζούμε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της μεταπολίτευσης, λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης αλλά και των χρόνιων δομικών προβλημάτων


που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία. Η δημόσια διοίκηση βρίσκεται σε τέλμα και οι νοοτροπίες του παρελθόντος καθιστούν τις όποιες μεταρρυθμίσεις ακόμα δυσκολότερες. Παράλληλα, η διαχειριστική λογική που συχνά ακολουθούν οι Κυβερνήσεις δεν μπορεί να δώσει λύσεις ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες. Άρα το βασικό ζητούμενο κατά την άποψή μου, είναι να ξεκαθαρίσουμε αν οι πολιτικοί σχηματισμοί που μας εκπροσωπούν και κυριαρχούν στο πολιτικό σκηνικό, μπορούν με τις υπάρχουσες δομές και τρόπους λειτουργίας τους να παράξουν πολιτικές που οδηγούν την κοινωνία πιο μπροστά.
Ας δούμε τι κατηγορίες κομμάτων έχουμε. Υπάρχουν κατά τη δική μου εκτίμηση δύο κατηγορίες κομμάτων:
-Είναι η κατηγορία εκείνη των κομμάτων που λέγονται «κόμματα περιορισμένης χρήσης», κόμματα προσωποπαγή και μονοθεματικά, που δημιουργήθηκαν κάτω από συγκεκριμένες συγκυρίες και τα κίνητρά τους ήταν ιδιοτελή. Κόμματα που, εξυπηρέτησαν προσωπικά κίνητρα ή τις προσωπικές στρατηγικές της στιγμής και των αρχηγικών τους φορέων.
-Η άλλη κατηγορία κομμάτων, είναι αυτά που ονομάζονται «κόμματα–θεσμοί». Πρόκειται για εκείνα τα κόμματα, τα οποία έχουν ιστορία, έχουν σαφή ιδεολογία, συνέχεια και συνέπεια πολιτικής.

Η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, ως κόμματα εξουσίας, έχουν κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα:

-έχουν μια κυρίαρχη ιδεολογία
-έχουν μια ιστορική διαδρομή και προσφορά στην χώρα
-κρίνονται από την συνέπεια λόγων και έργων
-συναποτελούνται από μια σειρά από αυτόνομες πολιτικές προσωπικότητες που κάθε μια από αυτές δημιουργεί το πολυσυλλεκτικό στίγμα του κόμματος



-το βασικότερο, όμως, είναι ότι ακόμα και αν κάποια πρόσωπα κυριαρχούν, είναι το πολιτικό πλαίσιο και οι προτάσεις που ενώνουν τα πρόσωπα.
-και είναι οι προτάσεις που ενώνουν γιατί τα «κόμματα θεσμοί» για να έχουν προοπτική εξουσίας, θα πρέπει να μπορούν να αγκαλιάζουν το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας κάτω από τις πολιτικές που προτείνουν. Αλλιώς χάνουν το βασικότερο χαρακτηριστικό τους που είναι η πολυσυλλεκτικότητα, το εύρος της δυναμικής τους στην κοινωνία. Και έτσι μετατρέπονται σε κόμματα ιδεολογικής καθαρότητας χωρίς όμως, δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης.

Κυρίες και κύριοι,

Ένα δεύτερο στοιχείο που αφορά στις πολιτικές και στον ρόλο των προσώπων είναι ότι τα κόμματα που έχουν ιστορική συνέχεια, συνέπεια και διάρκεια, είναι αυτά τα κόμματα τα οποία στηρίζονται σε αρχές και όχι στα πρόσωπα.
Τέτοιες βασικές αρχές, είναι:
--Ένα «κόμμα – θεσμός», πρέπει να είναι δημοκρατικά οργανωμένο και αποκεντρωμένο.
--Πρέπει να είναι κόμματα ανοικτά και ανεκτικά στις τάσεις και στις κυρίαρχες απόψεις.
-- Πρέπει να είναι ανοικτά στην κοινωνία.
--Πρέπει να είναι απαλλαγμένα από τις πελατειακές σχέσεις και από σχέσεις εξάρτησης.
--Πρέπει να είναι απαλλαγμένα από γραφειοκρατικές διαδικασίες, και αποτελεσματικά στις δράσεις που αναλαμβάνουν.
-- Πρέπει να πρυτανεύει το κριτήριο της αξιοσύνης και της αλληλεγγύης
--Τέλος, τα «κόμματα θεσμοί» είναι εκείνα τα οποία είναι αφοσιωμένα στην παραγωγή πολιτικής.



Αναφέρομαι σε κόμματα τα οποία εκπαιδεύονται και ωριμάζουν, μαθαίνουν να συζητούν πολιτικά, μαθαίνουν να παράγουν ιδέες και απόψεις και επιχειρούν να ανταποκριθούν στα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα και ρεύματα. Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, ότι και τα δύο μεγάλα κόμματα στην Ελλάδα, τόσο το ΠΑ.ΣΟ.Κ. όσο και η Νέα Δημοκρατία, μπορεί να ξεκίνησαν ως ηγετικά κόμματα, ως αρχηγικά κόμματα, κόμματα στα οποία η προσωπικότητα του ιδρυτή τους επισκίαζε τα πάντα, όμως από τότε που δημιουργήθηκαν έως και σήμερα έχουν κάνει βήματα μπροστά. Μπορεί να μην έχουν φτάσει στο ιδανικό, αλλά έχουν κάνει βήματα μπροστά. Και αυτό συμβαίνει γιατί βρισκόμαστε σε μία εποχή όπου η κοινωνία αναζητά ευρύτερες πολιτικές διεργασίες, ψάχνει να βρει καινούργιες συναινέσεις, καινούργιες συμφωνίες, μακριά από τη στενή κομματική αντίληψη. Βλέπουμε ότι η κοινωνία έχει ήδη προχωρήσει πιο μπροστά από τα κόμματα και αναζητά έναν διαφορετικό ρόλο για τα πολιτικά πρόσωπα. Ιδιαίτερα, μάλιστα, αναζητά από τους πολιτικούς το κριτήριο της ατομικής ευθύνης. Και μάλιστα θα πρέπει να είμαστε ακόμα πιο ειλικρινείς. Πρέπει να παραδεχθούμε ευθέως ότι πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε το ρόλο του πολιτικού, του βουλευτή. Κατά πόσο ο βουλευτής σήμερα, για παράδειγμα, θα πρέπει να περιορίζεται σε απλό χειροκροτητή της όποιας πλειοψηφίας ή να στοιχίζεται στην όποια αντιπολιτευτική μειοψηφία. Κατά πόσο ο βουλευτής σήμερα θα πρέπει να λειτουργεί και να δρα σύμφωνα με τη συνείδησή του και να παρέχει κατά περίπτωση κριτική στήριξη, ή να μην παρέχει στήριξη, χωρίς αυτόματα να σημαίνει ότι αμφισβητεί την Κυβέρνηση, ή ότι η στάση του αυτή υποκρύπτει δόλο ή οτιδήποτε άλλο.






Κυρίες και κύριοι,

Επιτρέψτε μου να θεωρώ, ότι διανύουμε μια περίοδο όπου η κοινωνία αξιώνει την επιστροφή στην πολιτική. Και όταν μιλώ για επιστροφή στην πολιτική, δεν εννοώ τίποτα περισσότερο από την διαδικασία που μόλις προηγούμενα περιέγραψα. Την εν γένει συμμετοχική διαδικασία. Γιατί η πολιτική έχει ως βασικό κριτήριο τη συμμετοχή και την προσφορά. Σήμερα το στοίχημα της πολιτικής, αν θέλει να βρεθεί ξανά κοντά στην κοινωνία είναι να αναζητήσουμε την μετεξέλιξη των μεγάλων κομμάτων, μέσα από ένα ποιοτικό άλμα, ένα άλμα προς τα εμπρός. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει κάποια στιγμή να αφήσουμε τα στερεότυπα του παρελθόντος και να είμαστε πιο τολμηροί. Και όταν λέω πιο τολμηροί εννοώ ότι πρέπει να βγούμε και να πούμε ευθαρσώς ότι σήμερα όλοι οι πολίτες αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα. Σήμερα οι πολίτες είναι απαλλαγμένοι από τις ιδεολογικές και πολιτικές περιχαρακώσεις του χθες. Δεν προσδιορίζονται με τους όρους του παρελθόντος. Και γι’ αυτό ζητούν από τους πολιτικούς, από τα πρόσωπα να μιλούν πολιτικά. Να ανταλλάσσουν απόψεις και να χαράσσουν από κοινού στρατηγικές για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων βάζοντας πάνω από όλα το δημόσιο συμφέρον. Αυτό, όμως, για να γίνει, σημαίνει ότι τα κόμματα θα πρέπει να βάλουν το δάκτυλο επί τον τύπο των ήλων και να δουν πώς μπορούν θα προχωρήσουν σε μια πλατιά και αμφίδρομη επικοινωνία με την κοινωνία. Να δημιουργήσουν νέες δομές και νέα οργανογράμματα, τα οποία να ανταποκρίνονται στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι. Οργανογράμματα και δομές, οι οποίες δεν θα έχουν δημιουργηθεί για να βολέψουν κάποιο πρόσωπο, αλλά για να καλύψουν κάποια σύγχρονη κοινωνική ανάγκη. Γιατί πολλές φορές στο παρελθόν έχουμε δει να δημιουργούνται θέσεις για να βολευτεί κάποιο πρόσωπο και όχι ασφαλώς το ανάποδο.



Κυρίες και κύριοι,

Για να μπορέσουμε να επιστρέψουμε στην πολιτική ουσία και να ξεπεράσουμε τα πρόσωπα, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην ποιότητα. Δηλαδή να δώσουμε νέα μορφή στην άσκηση της εξουσίας. Μια μορφή που θα εγγυάται την ποιοτική αναβάθμιση, αλλά και μεγαλύτερη εμβέλεια στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στην συμμετοχή. Να δημιουργήσουμε δομές, όπως έχω προτείνει για παράδειγμα τα τοπικά δημοψηφίσματα, που να επιτρέπουν την συμμετοχή των πολιτών στις πολιτικές πρωτοβουλίες. Θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στην προσέλκυση νέων ανθρώπων κοντά στην πολιτική. Και αυτό περνάει μόνο μέσα από την παραγωγή νέων ιδεών, νέων προτάσεων και αντιλήψεων. Περνάει μέσα από διαδικασίες που μπορούν να πείσουν και να εμπνεύσουν τους πολίτες, μέσα από την συνάντηση με εθελοντικά και κοινωνικά κινήματα, μέσα από την συνάντηση με σύγχρονες κοινωνικές τάσεις. Γιατί μόνο μαζί με τους νέους μπορούμε να φέρουμε πνοή και ζωντάνια και, κυρίως, να δώσουμε προοπτική. Γιατί την προοπτική και το μέλλον μόνο οι νέες γενιές μπορούν να το διαμορφώσουν. Και προοπτική έχεις όταν διατυπώνεις προτάσεις πολυσυλλεκτικές, όταν αναλαμβάνεις πρωτοβουλίες, όταν εμπνέεις τους πολίτες και κυρίως όταν ξαναφέρνεις τους νέους κοντά στην πολιτική. Όταν μπορείς να διασφαλίσεις την ενότητα, τη συνέχεια, και τη διεύρυνση σε πολιτικές προτάσεις. Γιατί βλέπουμε συχνά τα κόμματα να λειτουργούν αντίστροφα. Αντί να διαμορφώνουν την πολιτική ατζέντα και να λειτουργούν υπέρ της κοινωνίας και του δημοσίου συμφέροντος, προσαρμόζονται ρητορικά στις τάσεις της εποχής έτσι όπως αυτές εκφράζονται από τις έρευνες κοινής γνώμης. Έτσι το πολιτικό σύστημα
μαθαίνει να λειτουργεί έξω από την κοινωνία και τις ανάγκες της υποβαθμίζοντας την παραγωγή πολιτικών προτάσεων και την


παραγωγή έργου. Και αυτό με την σειρά του ευνοεί τον λαϊκισμό και τελικά τη συσσώρευση των προβλημάτων και όχι την επίλυσή τους. Γιατί τελικά όλα αντιμετωπίζονται με ρητορικές εκφράσεις εντυπωσιασμού στο πλαίσιο του κομματικού ανταγωνισμού αφήνοντας το πραγματικό άνοιγμα στην κοινωνία και στα κοινωνικά κινήματα στην άκρη.

Σας ευχαριστώ.





Αποστολή σελίδας με email   Εκτύπωση σελίδας

On Line Ψηφοφορία

think tanks
Πιστεύετε ότι τα "think tanks" πρέπει να ασχολούνται με ζητήματα ιδεολογίας ή εφηρμοσμένης πολιτικής;